Chủ đề
Những vòng chạy xe máy và những ngày đi dài, kèm số hiệu đường và thời gian thật thà.
Bạn không chạy vòng hết được quanh vịnh Cam Ranh, nhưng những con đường công cộng bao lấy nó làm nên một buổi nửa ngày dài: Nguyễn Tất Thành dọc Bãi Dài tới sân bay, vòng qua đầu vịnh sang Ba Ngòi, xuống nam qua ruộng muối rồi rẽ đông ra mũi Cam Lập, sau đó ngược bắc trên Quốc lộ 1A. Vòng chạy theo từng chặng, kèm khoảng cách có nguồn và chỗ hải quân nói bạn dừng lại.
Đường đèo Hòn Hèo là lối duy nhất vào phần ngoài của bán đảo: QL26B chạy về phía đông từ Ninh Hòa, qua ruộng muối và chỗ rẽ vào nhà máy đóng tàu, rồi gần 10 km đường độc đạo vượt sống núi xuống làng chài Ninh Vân, cách Nha Trang chừng 70 km. Nó mở năm 2009, vài đoạn đã vỡ, và nó vẫn là chặng chạy ngắn hay nhất ở phía bắc tỉnh.
Rời Nha Trang trước năm giờ: ruộng muối Hòn Khói lúc người làm còn ở trên đồng, Dốc Lết lúc bãi cát còn vắng, nem nướng ở Ninh Hòa, những bè tôm hùm nhìn từ đường ven bờ ở Vạn Giã, một tiếng trên bãi Đại Lãnh cách thành phố 80 km, rồi QL1 về nhà. Chừng 186 km nếu cộng lại và khoảng mười hai tiếng; phần cắt bớt nằm ở cuối bài.
Sông Cái chảy 84 km từ đầu nguồn trên Hòn Gia Lê ở độ cao 1.812 m ra biển ở Cửa Lớn tại Nha Trang. Ngược dòng bằng xe máy thì khúc đầu là đội ghe cá và ba cây cầu, khúc thứ hai là ruộng lúa Diên Khánh và khúc thứ ba là đồi núi Khánh Vĩnh, 30 tới 35 km đường bộ. Tôi quay đầu ở thị trấn Khánh Vĩnh, chỗ con đường bắt đầu leo đèo.
Cái huyện mà ai cũng chạy ngang qua chính là thủ phủ xoài của dải bờ này: Khánh Hòa có 9.059 ha xoài trong năm 2026 và phần lớn nằm ở Cam Lâm, với giống xoài Úc trồng từ năm 2015 nay là cây chủ lực. Mùa thu hoạch rộ từ tháng 4 đến tháng 6, mấy cái sạp ven đường trên đường ra sân bay là chỗ tôi dừng, và vào một năm dội chợ thì trái xoài gần như chẳng đáng mấy đồng.
Xứ nho duy nhất của Việt Nam đáng để nhìn tận mắt: những giàn nho ở góc khô hạn nhất nước, với trái ngọt nhất vào tháng 8 và tháng 9. Rượu bán trong vườn là sản phẩm nhà làm từ nho ăn tươi, ngọt và gần với một thứ si rô hơn; hãy mua nho, nho khô và táo xanh thay vào đó. Thái An đi xem miễn phí, 07:00 đến 18:00.
Một vòng chạy tôi đi hết chừng ba tiếng: ra theo đường 23 tháng 10 tới thành cổ Diên Khánh ở cây số 10, ngược bắc qua đồng lúa Diên Điền tới chân Am Chúa, rồi rẽ đông theo các lối ven sông Cái và về lại thành phố qua cầu Xóm Bóng. Đồng xanh vào vụ đông xuân và vụ hè thu, còn giữa hai vụ là rạ và khói.
Ninh Vân là hai nơi cùng một tên. Cái vịnh có resort thì không có đường bộ và không có bến công cộng; bạn tới đó với tư cách khách của Six Senses, An Lam hay L'Alya. Còn làng chài Ninh Vân, trên cùng bán đảo Hòn Hèo, đã có đường từ năm 2009, cách Nha Trang khoảng 70 km, và có homestay, hải sản cùng những bãi biển.
Mặt làm ăn của vịnh Cam Ranh là một buổi sáng trên xe máy: chợ Ba Ngòi trước tám giờ, khi ghe đã về; những ruộng muối phía nam thị trấn lúc nắng còn thấp; những bè tôm hùm nhìn từ đường ra Bình Lập; và một bữa trưa mà bạn chốt giá theo ký trước khi nó được nấu. Không tàu, không đảo, và không chĩa máy ảnh về phía hải quân.
Đại Lãnh là bãi biển cuối cùng trước đèo Cả, cách Nha Trang 80 km về phía bắc và cách Tuy Hòa 30 km: cát trắng, một xóm chài, một cái ga xép và vé tắm nước ngọt 20.000 VND trong năm 2025. Xe máy chạy 12 km đường đèo, ô tô đi hầm 4,1 km mở từ năm 2017. Hải đăng Đại Lãnh thì đứng trên Mũi Điện, bên kia đèo, thuộc một tỉnh khác.
Cụm tháp, làng gốm và làng dệt nằm trong vòng khoảng 12 km quanh trung tâm Phan Rang, nên một ngày xe máy là đủ cho cả ba: Po Klong Garai lúc mở cửa 07:30, Bàu Trúc cuối buổi sáng khi thợ đang làm, Mỹ Nghiệp sau đó. Vé chỉ có ở cụm tháp, con số 20.000 VND năm 2026 lấy từ một trang du lịch.
Tính bằng ki lô mét thì đường ven biển không dài hơn quốc lộ: khoảng 60 km từ Phan Rang ra bán đảo Bình Lập, so với chừng 60 km trên QL1. Tính bằng giờ thì là một ngày khác hẳn, có đèo, có vịnh, có thềm san hô, có làng nho và gần như không có xăng. Hãy chạy nó trong khoảng từ tháng 1 đến tháng 8 và dành cho nó cả ngày.
Vịnh thì không đổi: tàu vẫn rời văn phòng nghiệp đoàn ra rạn san hô với giá công bố cho năm 2026. Cái đã đổi là mọi thứ xung quanh nó: tỉnh mà nó thuộc về, quy định với hai hòn đảo bên cạnh, và số người bây giờ đã biết con đường ven biển.
Hãy đi vào tháng 8. Vụ sầu riêng Khánh Sơn chạy từ khoảng tháng 7 đến hết tháng 8 và rộ vào tháng 8, sớm hơn Tây Nguyên một tháng, trên hơn 3.800 ha được dự báo cho 40.000 đến 41.000 tấn trong năm 2026. Từ Nha Trang là 100 km theo con đường duy nhất lên, qua một con đèo 600 m từ Ba Ngòi ở Cam Ranh, và tôi sẽ ở lại một đêm.
Có, cứ chạy, nhưng chạy ban ngày và trong các tháng khô. Con đèo đóng hơn một tháng sau khi một vụ đá rơi làm sáu hành khách xe khách thiệt mạng ngày 16 tháng 11 năm 2025, mở lại cho mọi loại xe từ ngày 13 tháng 2 năm 2026 trong khoảng 05:00 tới 18:00, và tới tháng 9 năm 2026 cơ quan chức năng vẫn khuyến cáo tránh nó vào ban đêm.
Mũi Đôi, ở mũi dải cát Hòn Gốm thuộc xã Đại Lãnh, là điểm cực đông của đất liền Việt Nam; Mũi Điện bên kia mặt nước ở Phú Yên cũ đứng thứ hai. Bạn tới đó bằng cách đi bộ từ Đầm Môn, 12 tới 13 km mỗi chiều qua cồn cát, rừng và đá tảng, ngủ một đêm ở Bãi Rạng, hoặc thuê tàu mất 30 tới 45 phút. Mùa là từ tháng 1 tới tháng 6.
Bình Lập là câu trả lời hợp pháp cho câu hỏi Bình Ba: một bán đảo hẹp ở phía nam vịnh Cam Ranh, đi hoàn toàn bằng đường bộ, cách sân bay Cam Ranh khoảng 50 km theo các cẩm nang tháng 5 năm 2026, với một chuỗi vịnh nhỏ nước nông, bè tôm hùm và homestay. Nó không bị nêu tên trong lệnh cấm tour tháng 6 năm 2026. Hai ngày là độ dài vừa đúng.
Bắc trước: Dốc Lết và muối Hòn Khói, Đầm Môn và Mũi Đôi, Đại Lãnh và con đường Đèo Cả cũ. Rồi ngược tây lên tới đỉnh đèo Khánh Lê, xuôi nam qua đèo Khánh Sơn tới Tô Hạp và Tà Gụ, xuống vịnh Cam Ranh và Bình Lập, theo đường ven biển Núi Chúa tới Phan Rang, và 95 km Quốc lộ 1 về nhà. Đừng đi trong khoảng tháng 10 tới tháng 12.
