Vòng quanh vịnh Cam Ranh bằng xe máy: vòng bán đảo

Bạn không chạy vòng hết được quanh vịnh Cam Ranh, vì hải quân giữ phần giữa của nó. Cái bạn chạy được, trong một buổi nửa ngày dài tính từ sân bay hoặc cả ngày tính từ Nha Trang, là cái khung: đại lộ Nguyễn Tất Thành xuôi dải Bãi Dài tới sân bay, con đường vòng qua đầu vịnh sang Ba Ngòi ở bờ tây, Quốc lộ 1A xuống nam qua những ruộng muối, con đường Cam Lập rẽ đông ra mũi đất ngoài cửa vịnh, rồi lại Quốc lộ 1A ngược bắc qua xứ xoài. Đây là chặng chạy ngắn hay nhất ở phía nam tỉnh, và cũng là chặng mà các quy định đáng để ý nhất.

Không chỗ nào trên đó cần tàu, cần vé hay cần giấy phép. Cả vòng chạy đều là đường công cộng, và kỹ năng duy nhất cần có là biết mình đang ở bên nào của hàng rào.

Cái vịnh này là gì, gọn trong hai đoạn?

Vịnh Cam Ranh vẫn được mô tả là vụng nước sâu kín gió tốt nhất Đông Nam Á: một cửa hẹp mở vào một cái vịnh dài khoảng 32 km và rộng hơn 3 km, sâu 18 đến 30 m, được che bởi các đảo và những dãy núi cao tới 400 m, với thềm lục địa hẹp tới mức biển sâu vào gần sát bờ. Các nguồn cho diện tích của nó khoảng 140 km2 hoặc 60 km2, con số lớn hơn có lẽ tính cả phần vịnh ngoài. Nó nằm cách Thành phố Hồ Chí Minh chừng 290 km về phía đông bắc.

Hải quân nước nào tới được dải bờ này cũng dùng nó: người Pháp, người Nhật, rồi người Mỹ, những người dựng một căn cứ lớn chỉ trong mấy tháng sau vụ Vũng Rô tháng 2 năm 1965, với một đường băng 10.000 foot làm xong trong khoảng 50 ngày, rồi bàn giao cho Việt Nam Cộng hòa vào tháng 5 năm 1972. Quân Giải phóng chiếm nó ngày 3 tháng 4 năm 1975; Liên Xô thuê lại từ năm 1979 và Nga rời đi ngày 2 tháng 5 năm 2002. Ngày nay đây là căn cứ chính và là nơi đặt lực lượng tàu ngầm của Hải quân nhân dân Việt Nam, sân bay dân dụng nằm trên nền đường băng cũ, và Cảng quốc tế Cam Ranh đã đón tàu chiến nước ngoài từ ngày 8 tháng 3 năm 2016. Đường muối và tôm hùm đi vào mặt làm ăn của tất cả những chuyện đó; ở đây nó là bối cảnh cho việc hàng rào nằm ở chỗ nào.

Chặng một: Nguyễn Tất Thành xuôi dải bờ

Từ Nha Trang, đại lộ chạy về nam dọc bờ biển chừng 30 km tới Cam Ranh theo con số của Tuổi Trẻ, trong đó có 8 km đèo Cù Hin vượt dãy Đồng Bò, đoạn đường đẹp nhất trong vòng một tiếng chạy từ thành phố. Qua khỏi đèo thì đường tụt xuống ngang mực nước biển và chạy thẳng băng dọc Bãi Dài, với chừng 15 km resort ở phía biển và vùng đất bằng Cam Lâm ở phía bên kia. Bãi biển là của công; các lối xuống là những khoảng trống giữa các resort. Bãi Dài mùa gió là cái bãi nhìn từ những khoảng trống ấy.

Khu tưởng niệm Gạc Ma nằm trên đại lộ ở phía đầu Cam Lâm, vào cửa miễn phí, và đáng một tiếng đồng hồ; bài về khu tưởng niệm nói rõ về nó. Dải bờ kết thúc ở sân bay quốc tế Cam Ranh, cách Nha Trang khoảng 35 km theo con số của Vietnam Airlines và 30 km theo Wikipedia, ở đầu bắc bán đảo. Các chuyến bay dân dụng dùng đường băng của căn cứ cũ từ ngày 19 tháng 5 năm 2004; đường băng thứ hai đưa vào khai thác ngày 10 tháng 10 năm 2019. Bạn không chạy xe vào phần bán đảo phía sau nhà ga. Từ đó con đường thôi là của bạn.

Chặng hai: vòng qua đầu vịnh sang Ba Ngòi

Từ sân bay, đường rẽ về tây vòng qua đầu vịnh rồi nhập vào Quốc lộ 1A, và Ba Ngòi, phường chính của thành phố Cam Ranh cũ, cách nhà ga khoảng 19 km đường bộ, 25 phút taxi. Đây là chặng mà cái vịnh lần đầu mở ra bên trái bạn, rộng và phẳng, với bán đảo cùng dãy đồi thấp của nó ở bên kia mặt nước và những cái bè trong vùng nước cạn. Ba Ngòi có cái chợ, đẹp nhất là trước tám giờ, có bờ nước và có cảng; bài một buổi chiều ở Ba Ngòi nói về thị trấn.

Đây cũng là chặng có nhiều quân phục nhất. Từ ngày 1 tháng 1 năm 2025, Luật 25/2023/QH15 cấm ghi âm, quay phim, khảo sát, đo vẽ hay công bố tài liệu về công trình quốc phòng và khu quân sự. Tôi không tìm ra được những đoạn nào của bờ nước Ba Ngòi có cắm biển, nên tôi theo quy định của luật chứ không theo một quy ước địa phương nào: ghe thuyền, những cái bè và mặt nước thì không sao, thân tàu xám và cổng thì không, và cái flycam ở nhà suốt cả vòng chạy.

Chặng ba: xuống nam qua ruộng muối, rẽ đông ra Cam Lập

Phía nam Ba Ngòi, Quốc lộ 1A chạy qua xã Nam Cam Ranh, được lập ngày 16 tháng 6 năm 2025 từ các xã Cam Lập, Cam Bình, Cam Thịnh Đông và Cam Thịnh Tây cũ, và bờ biển biến thành ruộng muối: một lưới ô gương nông lúc hửng sáng, những đụn trắng vào giữa buổi sáng. Đó là đất làm ăn của từng hộ, nhìn từ ngoài đường thì không mất gì.

Rồi tới chỗ rẽ về đông, có biển chỉ Bình Lập, chạy ra dọc mũi Cam Lập ở phía đông nam vịnh. Bờ ở đây là những mỏm đá tảng và các vụng đá nhỏ nhìn thẳng ra cửa vịnh, có trại bãi biển và homestay chứ không có resort, và nước thì trong nhất cả vòng chạy. Người khai thác từng cái vụng có thể thu tiền gửi xe hay tiền ghế nằm, nên hãy thống nhất trước. Nếu đi tiếp, đường chạy ra bán đảo Bình Lập, cách trung tâm Cam Ranh khoảng 40 km theo một cẩm nang năm 2025 hoặc khoảng 50 km từ sân bay theo một cẩm nang năm 2026; một cuối tuần ở Bình Lập là phần nối dài đó, và nó biến nửa ngày thành hai ngày.

Cái bạn nhìn thấy bên kia mặt nước từ Cam Lập là Bình Ba, và câu trả lời cho câu hỏi hiển nhiên kia là không. Các đảo ngoài cửa vịnh đã đóng với du lịch kể từ văn bản tháng 6 năm 2026; tầm nhìn từ mũi đất là chỗ gần nhất mà bất cứ ai được phép tới, và đó là một tầm nhìn đẹp.

Chặng bốn: ngược Quốc lộ 1A về

Quay lại Quốc lộ 1A và ngược bắc. Đoạn qua Cam Ranh thì quốc lộ toàn xe tải; phía bắc thị trấn nó chạy lên qua xứ vườn của Cam Lâm, nơi các sạp xoài dựng hai bên đường vào mùa, rồi tới Diên Khánh và thành phố. Từ sân bay, Phan Rang cách khoảng 60 km về nam theo Quốc lộ 1A, đây là phép tính của tôi, lấy con số 95 km Nha Trang đi Phan Rang trừ đi 35 km ra sân bay; nếu bạn muốn đi hướng đó hơn là về nhà, đường ven biển Núi Chúa là lý do, còn vòng bảy ngày là chuyện xảy ra khi bạn không quay đầu chút nào.

Chặng	Khoảng cách	Nguồn
Nha Trang đi Cam Ranh theo Nguyễn Tất Thành	khoảng 30 km, gồm 8 km đèo Cù Hin	Tuổi Trẻ, tháng 4 năm 2025
Sân bay ra dải resort Bãi Dài	khoảng 10 km; dải resort bắt đầu cách nhà ga vài km về phía bắc	camranh.aero
Sân bay đi Nha Trang	35 km theo Vietnam Airlines, 30 km theo Wikipedia; 40 đến 60 phút	Vietnam Airlines; Wikipedia
Sân bay đi Ba Ngòi	khoảng 19 km; 25 phút taxi	Cam Ranh Guide
Trung tâm Cam Ranh đi Bình Lập	khoảng 40 km	vexere, tháng 6 năm 2025
Sân bay đi Bình Lập	khoảng 50 km	mia.vn, tháng 5 năm 2026
Sân bay đi Phan Rang theo Quốc lộ 1A	khoảng 60 km, phép tính của tôi	Wikipedia; Vietnam Airlines

Dừng ở đâu và không dừng ở đâu

Bạn dừng ở các lối xuống Bãi Dài, ở khu tưởng niệm, ở chợ và bờ nước Ba Ngòi, ở những ruộng muối nhìn từ vệ đường, và ở bất cứ cái vụng nào trên đường Cam Lập chịu đón bạn. Bạn không dừng ở hàng rào sân bay, ở cảng, ở bất cứ cái cổng nào có người lính đứng, hay ở chỗ nào có tấm biển chữ đỏ bảo đừng, và bạn cũng không chụp ảnh những chỗ ấy. Tôi chưa bao giờ bị hỏi giấy trên vòng chạy này, và tôi muốn giữ nguyên như vậy.

Ghi chép tại chỗ: hãy chạy theo chiều kim đồng hồ, Bãi Dài trước. Bạn được dải bờ trong nắng sáng, được cái vịnh mở ra bên trái suốt cả vòng, và được những ruộng muối trước khi nắng chói. Chạy ngược lại thì muối nằm dưới nắng gắt còn đại lộ thì nằm trong dòng xe buổi chiều.

Tôi sẽ làm gì

1. Từ Nha Trang, khởi hành lúc hửng sáng và theo đại lộ về nam qua đèo Cù Hin, dừng ở một lối xuống Bãi Dài để đi bộ trên cát và dừng ở khu tưởng niệm Gạc Ma một tiếng.
2. Vòng qua đầu vịnh sang Ba Ngòi trước khi chợ tan, rồi xuống nam trên Quốc lộ 1A qua ruộng muối.
3. Rẽ về đông đi Cam Lập, bơi ở một cái vụng, và ăn trên một cái bè ngay cạnh đường, chốt giá trước khi nấu.
4. Quyết định ở mũi đất: ngược bắc trên Quốc lộ 1A để về nhà trước giữa chiều, đi tiếp ra Bình Lập ngủ lại, hoặc xuống nam tới Phan Rang và con đường ven biển.
5. Nếu không có xe, trang về taxi và Grab của Cam Ranh Guide nói thuê người chở chạy vòng này thì phải tính những gì, còn trang về sân bay lo điểm đầu và điểm cuối.