Ninh Thuận /Ăn và uống/Cung đường
Xứ nho duy nhất của Việt Nam đáng để nhìn tận mắt: những giàn nho ở góc khô hạn nhất nước, với trái ngọt nhất vào tháng 8 và tháng 9. Rượu bán trong vườn là sản phẩm nhà làm từ nho ăn tươi, ngọt và gần với một thứ si rô hơn; hãy mua nho, nho khô và táo xanh thay vào đó. Thái An đi xem miễn phí, 07:00 đến 18:00.
Nho thì đáng dừng lại. Rượu, với một lưu ý mà tôi sẽ nói tới, thì phần lớn là không. Đó là câu trả lời thành thật sau nhiều chuyến tới các giàn nho Thái An và các nhà vườn phía nam Phan Rang hơn mức tôi biện minh được, và nó không phải một lời than phiền về nơi ấy: những giàn nho là thật, trái thì ngon, và các vườn ở Thái An thì đi xem miễn phí từ 07:00 đến 18:00, nho tại cổng 40.000 đến 50.000 VND một ki lô vào năm 2025.
Điều bạn nên biết trước khi mua một chai là phần lớn rượu nho bán trong vườn được làm ngay tại nhà vườn từ nho ăn tươi. Nó ngọt, có vị nho và đường, và gần với một thứ si rô hơn là với bất cứ thứ gì một danh mục rượu vang chịu nhận. Nho rượu thực thụ trồng ở đây thì phần lớn rời đi về các nhà máy rượu Lâm Đồng. Hãy mua nho, nho khô và táo xanh thay vào đó.
Vì trời không mưa. Số liệu chuẩn của trạm Phan Rang cho 838,5 mm mưa một năm và 3.029 giờ nắng, những con số khô nhất và nắng nhất Việt Nam, và cây nho chịu được chuyện đó tốt hơn gần như mọi thứ khác mà đồng bằng này có thể trồng. Ninh Thuận cũ là vùng nho của cả nước: hơn 1.000 ha giàn cho 26.000 đến 28.000 tấn một năm, theo một bài báo tháng 4 năm 2026, trong đó xã Vĩnh Hải, nơi có Thái An, giữ khoảng 200 ha. Một con số cũ hơn từ một trang du lịch năm 2020 đặt diện tích ở khoảng 2.200 ha; các nguồn không khớp nhau và tôi dẫn con số mới hơn trên báo.
Chính các giàn nho mới là cái đáng xem. Những hàng nho leo trên khung cao ngang đầu với trái treo bên dưới, dãy Núi Chúa phía sau, và một khung cảnh không giống bất cứ đâu khác trong nước. Nếu bạn đang chạy đường ven biển Núi Chúa thì Thái An nằm ngay trên đó, giữa đồng muối và Hang Rái.
| Giống | Nó là gì | Tên lấy từ đâu |
|---|---|---|
| Red Cardinal | Giống nho đỏ ăn tươi truyền thống | Mọi nguồn, 2016 đến 2026 |
| NH01-48 | Nho xanh ăn tươi, chọn tạo tại viện Nha Hố | Trang du lịch, 2020; báo chí, 2026 |
| NH01-152 | Nho hồng ăn tươi không hạt | Trang du lịch; báo chí, 2025 |
| NH01-26, NH04-102, NH01-205, NH01-16 | Các giống ăn tươi mới hơn | Báo chí, 2025 và 2026 |
| NH02-90 | Nho rượu đỏ, một dòng Syrah | VietnamPlus, 2021 |
| NH02-97, NH02-37 | Nho rượu đỏ và trắng đang trồng thử | VietnamPlus, 2021 |
Báo chí mô tả ba vụ: vụ chính tháng 4 đến tháng 5, vụ thứ hai tháng 8 đến tháng 9 và vụ thứ ba tháng 12 đến tháng 1, canh theo Tết. Một trang du lịch lại chia thành ba mùa, xuân hè từ tháng 4 đến tháng 6 là mùa lớn nhất, thu từ tháng 8 đến tháng 10 và đông từ tháng 11 đến tháng 1, và đặt trái ngọt nhất vào tháng 8 và tháng 9 sau trọn cái nắng mùa hè. Trang này cũng nói giống xanh NH01-48 cho ba vụ một năm còn Red Cardinal cho bốn vụ, mỗi chu kỳ thu hoạch kéo dài một tháng đến một tháng rưỡi. Vậy nên gần như lúc nào cũng có thứ gì đó trên giàn, nhưng tới vào đầu tháng 3 hoặc đầu tháng 7 thì có thể gặp các hàng nho trống trơn và người trồng đang cắt tỉa. Lịch trái cây đặt nho cạnh xoài và sầu riêng.
Ở Thái An, đi vào thì không mất gì: các vườn mở hằng ngày từ 07:00 đến 18:00 và tính tiền những gì bạn mang đi. Nho tại cổng là 40.000 đến 50.000 VND một ki lô trong bài báo năm 2025. Một trang du lịch dẫn nho đỏ 20.000 đến 40.000 và nho xanh 60.000 đến 80.000, không ghi ngày, điều đó cho bạn biết giá thay đổi theo màu và theo mùa; một mức giá tại vườn năm 2020 là 25.000 VND một ki lô. Tự cắt thì được tính riêng so với chỉ đi giữa các hàng nho, nên hãy thống nhất giá một ki lô trước khi cắt bất cứ chùm nào. Si rô, rượu, nho khô và mứt nằm sẵn trên cái bàn cạnh cổng.
Trang trại Ba Mọi ở Phước Thuận, phía nam Phan Rang, là vườn nho có tên còn lại: vào cửa miễn phí theo bài báo tháng 4 năm 2026, với 13 giống, mười giống ăn tươi và ba giống làm rượu, cùng một buổi nếm rượu. Nếu rượu là thứ bạn muốn thử trước khi mua thì đó là chỗ để thử, và nó đi cùng cụm với các di tích Chăm ở cùng phía đó của thành phố.
Tôi sẽ tách riêng hai thứ cùng bán dưới một cái tên. Những chai trong vườn là sản phẩm nhà làm từ nho ăn tươi: ngọt, nhẹ ở đầu lưỡi, vị nho ra trước và đường theo sau, và gần như không có cấu trúc gì. Tôi giữ một chai cho khách nào muốn nói rằng mình đã uống rượu vang Việt Nam, và ngoài ra tôi không mở nó. Trong chuyện đó không có sự kiểu cách nào. Đó là một thứ đồ uống khác, và người trồng cũng không giả vờ nó là thứ gì khác.
Thứ còn lại là chương trình nho rượu. Năm 2021, VietnamPlus đưa tin khoảng 40 ha giống nho rượu thực thụ, dẫn đầu là NH02-90, một dòng Syrah cho 16 đến 18 độ Brix đường, 5 đến 8 gam axit một lít và 12 đến 14 phần trăm cồn, trồng cho Ladofoods và Vĩnh Tiến ở Lâm Đồng. Những trái nho ấy đi ngược lên Đà Lạt thành rượu, và tôi không tìm được đánh giá độc lập nào về cái chúng trở thành. Nên ghi chú nếm thật thà là thế này: nho ở đây làm rượu được, các nhà vườn thì phần lớn không làm, và không ai mà tôi tìm được từng chấm kết quả đó trong một buổi nếm mù.
Ghi chép tại chỗ: một buổi nếm trong vườn là một ly nhỏ xíu thứ rượu ngọt và một đĩa nho, và nho thắng mọi lần. Hỏi xem có nho xanh không; cái giòn mới là điểm chính.
Nho, vào tháng 8 hoặc tháng 9 nếu bạn được chọn tháng. Nho khô, thứ đi đường được và để được lâu. Si rô, nếu bạn thích đồ ngọt. Và táo xanh, thứ táo ta nhỏ và giòn trồng dưới lưới quanh Phan Rang và ở chính Thái An, mùa chính chạy qua tháng 2 đến tháng 4 âm lịch, thường là tháng 3 đến tháng 5. Giá tại vườn trong cẩm nang tôi có là 25.000 đến 30.000 VND một ki lô cho táo gió thường và 35.000 đến 50.000 cho táo bom quả lớn hơn, còn táo khô 180.000 VND một ki lô. Đó là thứ trái cây tôi mang về nhà nhiều hơn cả nho.
Những thứ khác mà xứ khô này làm tốt thì nằm trên mâm chứ không nằm trên giàn: cừu, dê và muối là bài viết về chuyện đó, và một món cừu nấu với nho là chỗ hai thứ gặp nhau.
Nếu tới nơi mà các hàng nho trống trơn thì người trồng đang ở giữa hai vụ; hãy hỏi vụ sau vào lúc nào và tính đường quay lại. Với chu kỳ thu hoạch một tháng đến một tháng rưỡi và ba hoặc bốn vụ một năm, cái chờ ấy không bao giờ dài.
Những chai bán trong vườn là rượu nhà làm từ nho ăn tươi, ngọt và nhẹ: một món quà lưu niệm hơn là rượu vang theo nghĩa châu Âu. Nho rượu thực thụ, một dòng Syrah chọn tạo cho 12 đến 14 phần trăm cồn, phần lớn đi về các nhà máy rượu Lâm Đồng; tôi không tìm được bài nếm độc lập nào cho cả hai.
Giàn nho cho trái ba hoặc bốn lần một năm: vụ chính tháng 4 đến tháng 5, vụ thứ hai tháng 8 đến tháng 9 và vụ thứ ba tháng 12 đến tháng 1 cho Tết, theo báo chí năm 2025 và 2026. Một trang du lịch đặt trái ngọt nhất vào tháng 8 và tháng 9.
Đi giữa các hàng nho thì không mất gì: vườn mở 07:00 đến 18:00 hằng ngày và chỉ tính tiền những gì bạn mua. Nho tại cổng là 40.000 đến 50.000 VND một ki lô năm 2025, còn tự cắt thì tính giá riêng, nên hãy thống nhất mức giá trước.
Ở xã Vĩnh Hải trên đường ven biển ĐT702 phía bắc Phan Rang, giữa đồng muối với Hang Rái và cách vịnh Vĩnh Hy vài cây số, nên nó nằm gọn trong chuyến chạy đường ven biển. Trang trại Ba Mọi, vườn nho có tên còn lại, ở Phước Thuận phía nam Phan Rang.
Red Cardinal là giống nho đỏ ăn tươi truyền thống, NH01-48 là giống xanh chọn tạo tại viện Nha Hố, NH01-152 là giống hồng không hạt, cùng một loạt giống NH mới hơn đang vào. Về nho rượu, NH02-90 là một dòng Syrah, còn NH02-97 đỏ và NH02-37 trắng đang trồng thử.
Đọc ngày 15 tháng 9, 2026. Giá cả, giờ giấc và quy định đều thay đổi; đây là những trang mà các con số được lấy ra từ đó.
Tính bằng ki lô mét thì đường ven biển không dài hơn quốc lộ: khoảng 60 km từ Phan Rang ra bán đảo Bình Lập, so với chừng 60 km trên QL1. Tính bằng giờ thì là một ngày khác hẳn, có đèo, có vịnh, có thềm san hô, có làng nho và gần như không có xăng. Hãy chạy nó trong khoảng từ tháng 1 đến tháng 8 và dành cho nó cả ngày.
Hãy đi vào tháng 8. Vụ sầu riêng Khánh Sơn chạy từ khoảng tháng 7 đến hết tháng 8 và rộ vào tháng 8, sớm hơn Tây Nguyên một tháng, trên hơn 3.800 ha được dự báo cho 40.000 đến 41.000 tấn trong năm 2026. Từ Nha Trang là 100 km theo con đường duy nhất lên, qua một con đèo 600 m từ Ba Ngòi ở Cam Ranh, và tôi sẽ ở lại một đêm.
Cụm tháp, làng gốm và làng dệt nằm trong vòng khoảng 12 km quanh trung tâm Phan Rang, nên một ngày xe máy là đủ cho cả ba: Po Klong Garai lúc mở cửa 07:30, Bàu Trúc cuối buổi sáng khi thợ đang làm, Mỹ Nghiệp sau đó. Vé chỉ có ở cụm tháp, con số 20.000 VND năm 2026 lấy từ một trang du lịch.
Vịnh thì không đổi: tàu vẫn rời văn phòng nghiệp đoàn ra rạn san hô với giá công bố cho năm 2026. Cái đã đổi là mọi thứ xung quanh nó: tỉnh mà nó thuộc về, quy định với hai hòn đảo bên cạnh, và số người bây giờ đã biết con đường ven biển.
