Xoài tháng 4 và tháng 5 ở Cam Lâm, sầu riêng cuối tháng 7 và tháng 8 ở Khánh Sơn, nho ba vụ quanh Phan Rang với lứa ngọt nhất vào tháng 8 và tháng 9, táo xanh từ tháng 3 đến tháng 5, và bưởi da xanh từ cuối tháng 7 ở Khánh Vĩnh. Những tháng mưa, tháng 10 đến tháng 12, là khoảng trống, chỉ có nho Tết vào lứa ở cuối quãng đó. Đó là khoảng trống theo cách kể về nho mà cuốn lịch này đi theo; cách kể kia mà tôi tìm được chạy tháng 4 đến tháng 6, tháng 8 đến tháng 10 và tháng 11 đến tháng 1, và không để lại khoảng trống nào cả.
Mọi thứ bên dưới lấy từ chính mùa vụ của người trồng như báo chí trong tỉnh đưa tin, không phải từ một tấm thực đơn. Giá chỉ được đưa ra ở chỗ có nguồn, kèm năm, và phần lớn là giá tại vườn, tức là không phải cái bạn sẽ trả ở một sạp tại Nha Trang.
Cuốn lịch
| Tháng | Đang mùa | Ở đâu |
|---|
| Tháng 1 | Nho Tết (vụ tháng 12 đến tháng 1) | Thái An, Ninh Phước |
| Tháng 2 | Đuôi vụ nho Tết; ngoài ra hầu như không có gì | Đồng bằng Phan Rang |
| Tháng 3 | Táo xanh từ tháng 3 đến tháng 5; vườn xoài ra hoa giữa tháng 3 | Phan Rang; Cam Lâm |
| Tháng 4 | Bắt đầu thu hoạch xoài; vụ nho chính; táo xanh | Cam Lâm; Thái An |
| Tháng 5 | Xoài rộ, năm 2026 hái từ cuối tháng 5; nho; táo xanh | Cam Lâm; Thái An |
| Tháng 6 | Xoài cuối vụ; sầu riêng, măng cụt và chôm chôm Lâm Sơn; hết nho vụ xuân | Cam Lâm; Lâm Sơn |
| Tháng 7 | Sầu riêng Lâm Sơn (lễ hội 17 đến 19 tháng 7 năm 2026); sầu riêng Khánh Sơn bắt đầu; hái bưởi từ cuối tháng 7 | Lâm Sơn; Khánh Sơn; Khánh Vĩnh |
| Tháng 8 | Sầu riêng Khánh Sơn rộ (phiên chợ đỉnh đèo 14 đến 15 tháng 8 năm 2026); bưởi; vụ nho thứ hai, ngọt nhất | Khánh Sơn; Khánh Vĩnh; Thái An |
| Tháng 9 | Bưởi; nho; những trái sầu riêng cuối cùng | Khánh Vĩnh; Thái An; Khánh Sơn |
| Tháng 10 | Nho thu theo một nguồn; mưa bắt đầu | Thái An |
| Tháng 11 | Khoảng trống mùa mưa; nho đông đang vào theo một nguồn | Thái An |
| Tháng 12 | Nho Tết | Thái An, Ninh Phước |
Xoài: Cam Lâm, tháng 4 đến tháng 6
Cam Lâm là vùng đất bằng giữa Nha Trang và sân bay, và là thủ phủ xoài của tỉnh: 9.059 ha xoài ở Khánh Hòa trong năm 2026, trong đó 7.808 ha đang cho trái, cho hơn 53.000 tấn một năm. Giống xoài Úc vào đây năm 2015 và đến năm 2025 phủ khoảng 4.500 ha của huyện cũ, bên cạnh cát Hòa Lộc, Canh Nông, Đài Loan và tứ quý, cùng giống bản địa Thủy Triều. Vụ chính chạy từ tháng 4 đến tháng 6: năm 2026 bắt đầu hái từ cuối tháng 5, còn những năm trước báo chí ghi nhận các vườn vào chính vụ giữa tháng 5 và hái cuối vụ ngày 22 tháng 5. Vườn ra hoa quanh giữa tháng 3, và đó là hai tuần đẹp nhất trên các con đường nhỏ.
Các vườn ở thôn Tân Hải, xã Cam Lâm, có những gốc cây hàng chục năm tuổi, nay nhận khách vào hái và ăn dưới tán, sắp xếp qua chính nhà vườn hoặc một công ty địa phương chứ không phải cứ tới là vào. Cái tôi không thể đưa cho bạn là một mức giá ven đường có nguồn: các con số trên báo là giá tại vườn, và chúng đã rớt ba vụ liên tiếp, từ 30.000 đến 50.000 VND một ki lô trong những năm được giá xuống còn 1.000 đến 3.000 VND một ki lô trong năm 2026, với khoảng 1.800 tấn không bán được trên toàn huyện cũ vào tháng 5 năm 2025. Giá ở sạp là một con số khác, và cái khoảng cách đó là vấn đề của người trồng. Xứ xoài Cam Lâm là chuyến đi trong ngày.
Sầu riêng: Khánh Sơn, cuối tháng 7 đến tháng 8
Khánh Sơn chín sau miền Tây một đến hai tháng và trước Tây Nguyên khoảng một tháng, nên vụ chạy từ khoảng tháng 7 đến hết tháng 8 với đỉnh vào tháng 8, và trái bán được giá cao nhờ đúng cái lệch mùa đó. Cao nguyên này có 2.600 ha sầu riêng với 1.600 ha đang cho trái vào tháng 7 năm 2024, cho khoảng 17.000 tấn; đến tháng 8 năm 2026 đã là hơn 3.800 ha với hơn 2.600 ha đang thu, dự báo 40.000 đến 41.000 tấn từ hơn 4.600 hộ, trong đó hơn 2.500 hộ là người Raglai và các dân tộc thiểu số khác. Giống trồng là Monthong và Ri6.
Giá ở đây là thứ được ghi chép đầy đủ nhất tỉnh. Tháng 7 năm 2024, Ri6 là 55.000 đến 60.000 VND một ki lô giá sỉ và Monthong 75.000 đến 85.000 VND, còn Monthong loại một bán lẻ 98.000 đến 103.000 VND; đến tháng 8 năm 2026 giá tại vườn còn khoảng 50.000 VND một ki lô. Các vườn nằm dọc thung lũng quanh Tô Hạp và Sơn Bình, và tôi mua ở sạp ven đường hoặc ở phiên chợ tại trạm dừng đỉnh đèo. Lễ hội trái cây lần gần nhất là ngày 10 đến 13 tháng 8 năm 2024, kéo về khoảng 20.000 người; năm 2026 sự kiện mùa thu hoạch là một phiên chợ và không gian văn hóa ở trạm dừng Đông Khánh Sơn ngày 14 và 15 tháng 8, phần nông sản từ 06:00 đến 10:00 sáng ngày thứ hai. Khánh Sơn mùa sầu riêng là chuyến đi, và đèo Khánh Sơn là con đường duy nhất lên.
Nho và táo xanh: miền nam khô hạn
Ninh Thuận cũ là xứ nho của Việt Nam, hơn 1.000 ha cho 26.000 đến 28.000 tấn một năm theo một báo cáo năm 2026, với một con số cũ hơn là khoảng 2.200 ha vào năm 2020. Giàn nho cho trái vài lần trong năm, và các nguồn không thống nhất ở hai đầu mùa: một nguồn kể tháng 4 đến tháng 5, tháng 8 đến tháng 9 và tháng 12 đến tháng 1, nguồn khác kể tháng 4 đến tháng 6, tháng 8 đến tháng 10 và tháng 11 đến tháng 1, với trái ngọt nhất vào tháng 8 và tháng 9 sau cái nắng mùa hè. Red Cardinal là giống đỏ truyền thống; NH01-48 là giống xanh; NH01-152 là giống hồng không hạt.
Thôn Thái An, trên đường ven biển ngay trước Vĩnh Hy, là làng vườn: khoảng 200 ha, các hàng nho mở cửa miễn phí từ 07:00 đến 18:00, nho 40.000 đến 50.000 VND một ki lô ngay tại cổng vào năm 2025, và bán kèm si rô, nho khô cùng một thứ rượu nho nhà làm. Trang trại Ba Mọi ở Ninh Phước, phía nam Phan Rang, là điểm còn lại, vào cửa miễn phí với 13 giống. Khoảng 40 ha nho rượu thực thụ được trồng cho các nhà máy rượu ở Lâm Đồng vào năm 2021; chai rượu trong vườn là một món quà lưu niệm, không phải một lời khẳng định. Táo xanh, quả nhỏ và giòn, trồng dưới lưới quanh Phan Rang, ở Thái An và dọc tỉnh lộ 703, có vụ chính vào tháng 2 đến tháng 4 âm lịch, thường là tháng 3 đến tháng 5; một cẩm nang dẫn giá 25.000 đến 30.000 VND một ki lô cho táo gió thường và 35.000 đến 50.000 VND cho táo bom quả lớn hơn. Nho và rượu vang Ninh Thuận nói về các vườn.
Bưởi ở Khánh Vĩnh, và các vườn Lâm Sơn
Nông dân Raglai và Kinh ở phía tây Nha Trang trên đường đi Đà Lạt trồng khoảng 600 ha bưởi da xanh, trong đó khoảng 330 ha đang cho trái vào tháng 7 năm 2025. Hái bắt đầu từ cuối tháng 7, năng suất trung bình gần 4,5 tấn một héc ta cho hơn 1.400 tấn một năm, và giá tại vườn là 20.000 đến 40.000 VND một ki lô. Các vườn nằm dọc QL27C và các thung lũng nhánh giữa thị trấn Khánh Vĩnh và Khánh Phú, và tháng 8 với tháng 9 là hai tháng của nó. Nhãn hiệu tập thể được dùng từ năm 2019.
Lâm Sơn, trên vùng đồi của Ninh Sơn cũ, trên đường từ Phan Rang lên Đà Lạt, là vành đai vườn của miền nam: sầu riêng, măng cụt, chôm chôm, xoài và bưởi chín từ tháng 6 sang tháng 7, cùng một lễ hội trái cây và ẩm thực tổ chức lần thứ hai ngày 17 đến 19 tháng 7 năm 2026, canh theo sầu riêng.
Tôi mua thế nào
Ven đường, tại gốc, đúng vào tháng mà cái bảng nói. Ngoại lệ duy nhất là thành phố: các chợ trong những khu chợ tôi thật sự đi ở Nha Trang có đủ cả khi vào mùa, với một mức chênh mà tôi chưa từng thấy được công bố, nên tôi không có con số giá phải chăng nào cho một sạp ở Nha Trang và sẽ không bịa ra. Hãy cân, hỏi giá một ki lô trước khi nó lên bàn cân, và chọn quả sầu riêng xấu mã; giá tính theo cân và người bán biết quả nào ngon.
Tôi sẽ làm gì
Giữa tháng 3, một buổi sáng trên các con đường nhỏ Cam Lâm để xem hoa, rồi quay lại vào nửa sau tháng 5 để xem hái. Cuối tháng 7, chạy lên Tô Hạp mua sầu riêng ở sạp, ngủ lại một đêm trên cao nguyên. Giữa tháng 8, phiên chợ đỉnh đèo, rồi ghé Khánh Vĩnh mua bưởi trên đường về. Bất kỳ tháng khô nào, Thái An trên đường ven biển để mua nho tại cổng, ngon nhất vào tháng 8 hoặc tháng 9. Còn tháng 10 và tháng 11 thì không gì cả: cơn mưa trong Khánh Hòa từng tháng một là lý do cái bảng lặng đi.